LİBERALİZMİN DÖNÜŞÜMÜ

Nurhayat ÇALIŞKAN AKÇETİN, Eyüp AKÇETİN
1.544 372

Öz


ÖZET: Liberalizm, ortaçağdaki yapının özgürlüklere doğru dönüşmesiyle birlikte, bireyin sosyal, siyasal ve ekonomik hayatını kısıtlayan, sınırlandıran ve bu alanlardaki özgürlüğünü yok eden her türlü olguya karĢı mücadeledir. Ortaçağdaki yapının dönüşmesiyle birlikte evrensel Hıristiyan dünyası yerine ulusal devletler ortaya çıkmıştır. Böylece liberalizm kendisi için, üzerine oturacağı bir zemin bulmuştur. Tanrı‟nın yerini akıl, papanın yerini rasyonel birey, feodal ilişkilerin yerini bir ülkenin uyrukluğu almıştır. Liberalizmin gelişmesinde temelde iki eğilim olduğunu görmekteyiz. Ġlki devleti anayasayla sınırlamayı öngören sınırlı devlet anlayışı ile serbest piyasaya önem veren Laissez Faire‟ci (iktisadi anlamda) ve negatif özgürlükçü, bireyci klasik liberalist anlayıştır. Ġkincisi ise bazı özgürlüklerin ancak devlet eliyle anlamlı hale getirilebileceğini öngören ve serbest piyasanın ortaya çıkardığı dengesizlikleri sosyal önlemlerle gidermeye çalışan ve devletin olumlu yöndeki müdahalelerini savunan pozitif özgürlükçü ve devlete önem veren sosyal liberalist anlayıştır. Bu çalışmada klasik liberalist anlayış ile sosyal liberalist anlayışın yanı sıra neo-liberalist anlayış üzerinde de durulmuştur. Ayrıca temelde ekonomik hayatta olmak üzere toplumsal ve siyasal hayatta da yaşanan sorunlar ve bunların sonucunda ortaya çıkan ihtiyaçlara göre bu üç görüşün dönüşümünden bahsedilmiştir. Dünyada yaşanan 1929 krizi ve sonrasındaki gelişmeler klasik liberalizmi dönüştürmüş ve ekonomiye devletin müdahalesi gerekli görülmüştür. 1970 ekonomik krizinde ise devletin müdahalesindeki aşırılık nedeniyle neo-liberalizm adıyla esasta klasik liberalizme dönüş yaşanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Klasik Liberalizm, Sosyal Liberalizm, Neo- Liberalizm, Özgürlük

TRANSFORMATION OF LIBERALISM

Abstract: Following the transformation of the social structure of the middle ages into a variety of liberties/freedoms, liberalism has appeared as a struggle against all kinds of phenomena that limit the social, political, and economical life of individuals. Along with the transformation of the social structure in the middle ages, nation states have replaced the place of universal Christian world. While rationality took the place of God, rational individual took the place of Pope, and citizenship of a country took the place of feudal relationships. Principally two approaches are observed in the development and prevalance of liberalism. The first approach is the negative liberty-oriented and individualistic classical liberalist approach which proposes to restrict the state with constitution, and thus according to Laissez Faire (in terms of economics) attaches importance to open market economy via the restricted state idea. On the other hand, the second approach is the positive liberty-oriented social liberalist approach which proposes that only particular liberties can be made meaningful by means of the state. This latter approach tries to eliminate the instabilities formed by open market economy via social measures, and attaches importance to the state. This paper focuses on neoliberalist perception along with the classical liberalist understanding and the social liberalist conception. The paper also deals with the transformation of these three perceptions which have occurred as a result of the needs and wants due to the economical, social and political unrest. The worldwide economic crisis of 1929 and subsequent events have transformed classical liberalism and eventually intervention of the state has been considered to be inevitable. Indeed during the crisis of economics of 1970, excessive state intervention has basically caused transformation back to classical liberalism under the name of neoliberalism.

Key Words: Classical Liberalism, Social Liberalism, Neo-Liberalism, Freedom/Liberty.


Tam metin:

PDF


Referanslar


Apak, S. ve Aytaç, A. (2009). Küresel Krizler. İstanbul: Avcıol Basım Yayın.

Crespigny, A. D. (1994). F. A. Hayek: "İlerleme İçin Özgürlük". K. R. Anthony de Crespigny (Dü.) içinde, Çağdaş Siyaset Felsefecileri (Çev. H.Türsan, s. 59- 60). İstanbul: Remzi Kitapevi.

Çetin, H. (2002). "Liberalizmin Tarihsel Kökenleri". Cumhuriyet Üniversitesi

İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(1), 79-96. Dursun, İ. (2009). "Devletin Faaliyet Alanını Belirleyen Temel Özgürlükler:

Negatif ve Pozitif Özgürlükler". Akademik İncelemeler Dergisi, 4(1). Elma, F. (2002). "Liberal Düşünce Geleneğinin Oluşumu ve John Locke".

Jounal of Qafkaz University, 1(9), 1-8. George, S. (1999). "A Short History of Neoliberalism". Conference on

Economic Sovereignty in a Globalising World Bangkok, 24-26 March 1999.

Göze, A. (2000). Siyasal Düşünceler ve Yönetimler. İstanbul: Beta Yayınları. --------------(2005). Liberal, Marxiste, Faşist, Nasyonel Sosyalist ve Sosyal

Devlet. İstanbul: Beta Yayınları. Hayek, F. A. (2004). Kölelik Yolu (3. b.). (Çev.Y. A. Turhan Feyzioğlu)

Ankara: Liberte Yayınları. İnanç, H. ve Demiray, M. (2004, 12 01). "Siyasal Bir İdeoloji Olarak Neo

Liberalizm". Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(11), 163-184. Kahraman, H. B. (2004). "Leviathan Liberalizm Sularında Görüldü, Liberalizm

Hobbescu Devlet Gizli İlişkisine Ussallık Bağlamında Foucaultgil Bir Yorum". Doğu Batı, İdeolojiler I (28), 99-127. Locke, J. (2005). "Uygar Yönetim Üzerine İkinci İnceleme‟den Seçme

Parçalar". M. Tunçay (Dü.) içinde, Batı'da Siyasal Düşünceler Tarihi 2/ Yeni Çağ (Çev.M. Tunçay, s. 261-293). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. Toku, N. (2003). John Locke ve Siyaset Felsefesi. Ankara: Liberte Yayınları.

Weinsteın, M. A. (1994). "C. B. Macpherson: Demokrasi ve Liberalizmin

Kökleri". Çağdaş Siyaset Felsefecileri (U. AYDIN, Çev., s. 252-253) içinde İstanbul: Remzi Kitapevi. Yılmaz, A. (2003). Çağdaş Siyasal Akımlar (2 b.). Ankara: Vadi Yayınları.

Zelyut, S. (2010). Dört Adalı, Hobbes-Locke-Berkeley-Hume. Ankara: Doğu Batı Yayınları.

Crespigny, A. D. (1994). F. A. Hayek: "İlerleme İçin Özgürlük". K. R. Anthony de Crespigny (Dü.) içinde, Çağdaş Siyaset Felsefecileri (Çev. H.Türsan, s. 59- 60). İstanbul: Remzi Kitapevi.

Çetin, H. (2002). "Liberalizmin Tarihsel Kökenleri". Cumhuriyet Üniversitesi

İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(1), 79-96. Dursun, İ. (2009). "Devletin Faaliyet Alanını Belirleyen Temel Özgürlükler:

Negatif ve Pozitif Özgürlükler". Akademik İncelemeler Dergisi, 4(1). Elma, F. (2002). "Liberal Düşünce Geleneğinin Oluşumu ve John Locke".

Jounal of Qafkaz University, 1(9), 1-8. George, S. (1999). "A Short History of Neoliberalism". Conference on

Economic Sovereignty in a Globalising World Bangkok, 24-26 March 1999.

Göze, A. (2000). Siyasal Düşünceler ve Yönetimler. İstanbul: Beta Yayınları. --------------(2005). Liberal, Marxiste, Faşist, Nasyonel Sosyalist ve Sosyal

Devlet. İstanbul: Beta Yayınları. Hayek, F. A. (2004). Kölelik Yolu (3. b.). (Çev.Y. A. Turhan Feyzioğlu)

Ankara: Liberte Yayınları. İnanç, H. ve Demiray, M. (2004, 12 01). "Siyasal Bir İdeoloji Olarak Neo

Liberalizm". Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(11), 163-184. Kahraman, H. B. (2004). "Leviathan Liberalizm Sularında Görüldü, Liberalizm

Hobbescu Devlet Gizli İlişkisine Ussallık Bağlamında Foucaultgil Bir Yorum". Doğu Batı, İdeolojiler I (28), 99-127. Locke, J. (2005). "Uygar Yönetim Üzerine İkinci İnceleme‟den Seçme

Parçalar". M. Tunçay (Dü.) içinde, Batı'da Siyasal Düşünceler Tarihi 2/ Yeni Çağ (Çev.M. Tunçay, s. 261-293). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. Toku, N. (2003). John Locke ve Siyaset Felsefesi. Ankara: Liberte Yayınları.

Weinsteın, M. A. (1994). "C. B. Macpherson: Demokrasi ve Liberalizmin

Kökleri". Çağdaş Siyaset Felsefecileri (U. AYDIN, Çev., s. 252-253) içinde İstanbul: Remzi Kitapevi. Yılmaz, A. (2003). Çağdaş Siyasal Akımlar (2 b.). Ankara: Vadi Yayınları.

Zelyut, S. (2010). Dört Adalı, Hobbes-Locke-Berkeley-Hume. Ankara: Doğu Batı Yayınları.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.